Şeffaf plak ne kadar öngörülebilir? Dişler hedeflenen konuma ne kadar ulaşıyor

Bazı çalışmalarda oranlar neden düşük görünüyor?

Literatürde sık karşılaşılan “%50-60 doğruluk” gibi oranlar, öngörülen hareketin yüzde kaçının gerçekleştiğini gösteriyor. Bu ölçü küçük hareketlerde yanıltıcı olabiliyor. Örneğin 1 mm kaydırmak istediğiniz bir dişte 0,3 mm eksik kalırsa doğruluk %70 görünür. Oysa 0,3 mm klinikte önemli bir fark değildir.

Bir çalışmada tam olarak bu görüldü: dikey hareketlerde doğruluk %51 çıktı, ama dişlerin hedeften ortalama uzaklığı yalnızca 0,38 mm idi [7]. Bu yüzden araştırmacılar farkı giderek daha çok milimetre ve derece olarak ölçüyor. Kabul gören sınır, kaydırma hareketlerinde 0,5 mm, döndürme ve eğme hareketlerinde 2 derece [3].

Smilab portalındaki diş hareketleri tablosunda da her dişin hareketini milimetre, açısını derece olarak görebilirsiniz.

Dişi kaydırmak: plak hedefe çok yakın sonuç veriyor

Dişi ileri, geri ya da yana kaydırmak gibi doğrusal hareketlerde güncel çalışmaların söylediği şey net:

• 80 hastalık randomize bir çalışmada bu farkların tamamı yarım milimetrenin altında kaldı [1].
• Alt ön dişlerinde orta ile ileri çapraşıklık olan 38 hastalık bir başka randomize çalışmada da sonuç aynıydı. Üstelik bu çalışmada dişlerin dönme ve eğim farkları da 2 derecelik sınırın içinde kaldı [2].
• 79 hastalık bir çalışmada sınırı aşan tek doğrusal hareket, alt ikinci molarin yanak dil yönündeki hareketiydi [3].
• Farklı plak sistemlerinde de tablo benzer. Ön dişlerde ortalama fark 0,17 ile 0,38 mm arasında [7], sınırlı tedavi vakalarında ise dişlerin %84-88’i yarım milimetre içinde [8].

Hangi hareketler daha fazla emek istiyor?

Dişi döndürmek, eğmek ve büyük dikey düzeltmelerde plak hedefin bir bölümünü ilk seride gerçekleştiriyor. Bu hareketlerde fark çoğunlukla 2 derece civarında ya da üstünde [1, 3, 4]. Bu, plakla yapılamayacakları anlamına gelmiyor. Sadece biraz daha dikkatli ilerlemek gerekiyor.

• Kanin rotasyonu: Bir meta analizde öngörülen rotasyonun yaklaşık yarısı (%47,9) gerçekleşti [9]. Plak başına adımı küçük tutmak doğruluğu artırıyor [4, 10].
• Kesici torku: Üst santral kesicilerde 10 dereceden büyük tork hedeflerinde eksik kalma sık görülüyor [11]. Hedefi gerçekçi koymak ve ara kontrolde ilk buna bakmak işinizi kolaylaştırır.
• Derin kapanış ve alt kesici intrüzyonu: İlk seri sonunda öngörülen overbite düzeltmesinin %33 ile %61 arası gerçekleşiyor [5, 12]. Alt kesici intrüzyonunda bu oran %35-65 [13]. Yazarlar baştan aşırı düzeltme öneriyor [5]. Küçük bir çalışmada ek seriler oranı belirgin artırmadı [14].
• Açık kapanış: Öngörülen kapanmanın yaklaşık üçte ikisi gerçekleşiyor. Plağı iki haftada bir değiştirmek, 0,49 mm daha fazla kapanmayla ilişkili bulundu [15].
• Genişletme: Genişleme çoğunlukla dişlerin dışa doğru eğilmesiyle oluyor ve ortalama fark 0,92 mm [16, 17]. Hedefi bunu hesaba katarak koymak gerekiyor [17].

Smilab’de analiz hazırlarken bu hareketlere özellikle dikkat ediyoruz. Kanin ve premolar rotasyonunda, torkta, ekstrüzyonda ve genişletmede plak başına adımı ve toplam miktarı protokolümüzdeki sınırlara göre kontrol ediyoruz.

Küçük ayarlar fark yaratıyor

• Plak başına adım: Rotasyonda plak başına 1,5 derecenin altında kalan adımlar daha iyi sonuç veriyor [4]. Üst kaninde adım her 1 derece büyüdüğünde, gerçekleşen rotasyon 5,35 derece azalıyor [10].
• Plak değiştirme sıklığı: 7, 10 ve 14 günlük değişim arasında klinik olarak önemli bir fark çıkmadı [1]. Plağı 3 günde bir değiştirmek ise adımlar küçültülse bile doğruluğu artırmadı, üstelik daha çok ek seri ve randevu gerektirdi [2]. Bir çalışmada 14 günlük değişim, 7 güne göre eksik kalan hareketi %12 azalttı [3].
• Ataşman: Üst lateral kesiciyi aşağı indirirken yatay ataşman kullanıldığında öngörülen hareketin %78-79’u gerçekleşti. Yatay ataşman, yazılımın otomatik yerleştirdiği ataşmandan daha etkili bulundu [6].

Smilab’de ataşman kararını da hareketin türüne ve büyüklüğüne göre veriyoruz.

Ek plak serisi tedavinin normal bir parçası

Ek plak serisine ihtiyaç duymak bir başarısızlık değil. Ortodontistlerin tedavi ettiği hasta gruplarında hastaların büyük çoğunluğu en az bir ek seri alıyor [18, 19, 20]. Bir çalışmada bu oran %99,4 idi ve toplam plak sayısı ilk kurulumdakinin yaklaşık iki katına çıktı [18]. 1.068 vakalık bir çalışmada ise çekimsiz vakalarda ilk seri, toplam tedavi süresinin yaklaşık yarısını oluşturdu [20].

Ek serinin de bir sınırı var. Hastaların çoğu ilk ek seriden sonra iyileşmiş kategorisine ulaşıyor, dört ve üzeri ek seri ise sonucu artık iyileştirmiyor [21]. Ek seri ihtiyacı vakanın karmaşıklığı, çekim, IPR ve hareketin büyüklüğüyle ilişkili [22].

Smilab paketlerinde revize hakları yer alıyor. Tedavi sırasında bir hareket gerçekleşmezse uzman analiz ekibimiz yeniden analiz hazırlıyor.

Tedavi sonunda sonuç sabit apareyle karşılaştırılabilir mi?

Basit ve çekimsiz vakalarda evet. 21 randomize çalışmayı inceleyen bir derleme, bu vakalarda iki yöntemin de iyi sonuç verdiğini bildirdi [23]. Yalnız randomize çalışmaları birleştiren bir meta analizde de tedavi sonundaki kapanış kalitesi ve tedavi süresi bakımından şeffaf plak ile sabit aparey arasında anlamlı bir fark çıkmadı. Ancak bu sonuç yalnız iki çalışmaya dayanıyor [24]. Uluslararası bir uzman panelinde 23 ortodontistin %91’i, Sınıf I, çekimsiz, hafif ile orta çapraşıklıkta şeffaf plağı sabit apareye etkili bir alternatif olarak gördü [17].

Çekimli ve karmaşık vakalarda tablo farklı. Kök kontrolü ve kapanış temasları plakla daha zor sağlanıyor [25]. Ayrıca 500 hastalık bir çalışmada hastaların altıda biri tedaviyi sabit apareyle tamamladı [19]. Bu yüzden vaka seçimi önemli.

Smilab Ön Değerlendirme ile ölçü almadan önce, hastanızın fotoğraflarından vakanın şeffaf plağa uygunluğu hakkında uzman analiz ekibimizin görüşünü alabilirsiniz.

Pratikte ne yapmalı?

1. Ara kontrolde farkı milimetreyle değerlendirin. Yarım milimetrenin altındaki fark klinikte önemli sayılmıyor [1, 3].
2. Kanin rotasyonu, tork ve dikey hareketlere önce bakın. Eksik kalma en çok bu hareketlerde görülüyor [3, 4, 11].
3. Kaninde küçük adım, ekstrüzyonda yatay ataşman tercih edin [4, 6, 10].
4. Ek seriyi baştan hesaba katın ve hastanıza tedavinin başında anlatın [18, 22].
5. Çekimli ve karmaşık vakalarda daha temkinli olun [23, 25].